خواندن برای بسیاری از افراد راهی برای آرامش و رهایی از تنش‌های روزمره است. اما برای بعضی از کودکان، خواندن نه‌تنها آرامش‌بخش نیست، بلکه باعث استرس و اضطراب می‌شود. حتی فکر کردن به خواندن هم ممکن است آن‌ها را مضطرب کند. در ادامه، به چند دلیل رایج اضطراب کودکان هنگام خواندن می‌پردازیم.

۱. دشواری در ترکیب صداها و خواندن کلمات

وقتی خواندن هر کلمه به کاری دشوار و طاقت‌فرسا تبدیل می‌شود، دیگر لذتی از خواندن باقی نمی‌ماند. این دشواری در تشخیص صداها و ترکیب آن‌ها برای خواندن کلمات، ممکن است برای کودکان بزرگ‌تری که هم‌کلاسی‌هایشان این مهارت را از قبل به‌خوبی یاد گرفته‌اند، استرس بیشتری ایجاد کند.

۲. دشواری در درک واژگان

وقتی کودکان معنای بسیاری از کلماتی را که می‌خوانند نمی‌دانند، دچار سردرگمی و کلافگی می‌شوند. اگر این احساس باعث شود که از خواندن اجتناب کنند، ممکن است مشکل به‌مرور تشدید شود. هرچه زمان کمتری را صرف خواندن کنند، کمتر در معرض واژه‌های جدید قرار می‌گیرند و فرصت کمتری برای گسترش دایره واژگان خود خواهند داشت.

۳. دشواری در حفظ تمرکز

کودکانی که در تمرکز کردن مشکل دارند، ممکن است نتوانند هنگام خواندن، توجه خود را به متن حفظ کنند. این مسئله درک مطلب و پاسخ دادن به پرسش‌های مربوط به متن را برای آن‌ها دشوار می‌کند و در نهایت می‌تواند به اضطراب هنگام خواندن منجر شود.

۴. فکر کردن به اشتباهات گذشته

این مورد اغلب بزرگ‌ترین منبع اضطراب هنگام خواندن است. کودکان به یاد می‌آورند که به‌خاطر آهسته خواندن یا اشتباه تلفظ کردن کلمات مورد تمسخر قرار گرفته‌اند. حتی اشتباهات کوچک هم ممکن است برای کودکانی که در خواندن مشکل دارند، به‌منزله شکست تلقی شوند. فکر کردن به اشتباهات گذشته نیز می‌تواند اضطراب آن‌ها هنگام خواندن را تشدید کند.

هر یک از موارد بالا می‌تواند باعث اضطراب کودکان هنگام خواندن شود. اما راه‌هایی وجود دارد که به این کودکان کمک می‌کند تا هنگام خواندن احساس اطمینان و اعتمادبه‌نفس بیشتری داشته باشند:

انتخاب منابع خواندنی مناسب

اگر کودکان در ترکیب صداها برای خواندن کلمات مشکل دارند یا برای گسترش دایره واژگان خود به کمک بیشتری نیاز دارند، مطمئن شوید که کتاب‌هایی متناسب با سطح خواندنشان در اختیار دارند.

کتابداران می‌توانند در پیدا کردن کتاب‌هایی به شما کمک کنند که موضوعات جذاب و متناسب با سن کودکان دارند، اما از نظر سطح دشواری خواندن، ساده‌تر هستند. (این کتاب‌ها اغلب با عنوان «کتاب‌های با جذابیت محتوایی بالا و سطح خواندن پایین» یا «High-Low Books» شناخته می‌شوند.)

برای تقویت مهارت‌های خواندن، لازم نیست کودکان فقط به کتاب‌های متداول و متن‌محور محدود شوند. آن‌ها می‌توانند قالب‌های متنوع دیگری را هم تجربه کنند؛ مانند کتاب‌های تصویری و مجلات.

برای والدین و مراقبان: قدم بعدی چیست؟

درک دلایل اضطراب فرزندتان هنگام خواندن، به شما کمک می‌کند تا بهترین راه‌های حمایت از او را پیدا کنید. یک قدم اولیه و مناسب این است که با معلمان فرزندتان ارتباط برقرار کنید. مشاهدات خود را با آن‌ها در میان بگذارید و بپرسید که خودشان چه چیزهایی مشاهده کرده‌اند.

درباره شیوه آموزش خواندن در کلاس و مهارت‌هایی که فرزندتان در حال یادگیری آن‌هاست، اطلاعات بیشتری کسب کنید.

به خاطر داشته باشید که کودکان مهارت‌های مختلف خواندن را با سرعت‌های متفاوتی یاد می‌گیرند. همچنین، دشواری‌های خواندن ممکن است در سنین مختلف بروز پیدا کنند و در گذر زمان تغییر کنند.

برای آموزگاران: قدم بعدی چیست؟

وقتی کودکان هنگام خواندن احساس اضطراب می‌کنند، تشخیص علت آن ممکن است دشوار باشد. از فهرست بالا کمک بگیرید تا علت یا علت‌های احتمالی را محدودتر و مشخص‌تر کنید.

با خانواده‌ها ارتباط برقرار کنید تا بدانید آن‌ها در خانه چه چیزهایی مشاهده می‌کنند. سپس راهبردهای مشخصی را برای رسیدگی به علت یا علت‌های شناسایی‌شده به کار بگیرید.

برای مثال، اگر کودکان از بلندخوانی در کلاس نگران هستند، پیش از آنکه نوبتشان برسد، فرصتی برای تمرین در اختیارشان قرار دهید.

راهکارهایی برای کاهش اضطراب کودکان هنگام خواندن

1_ به نوبت بخوانید:
خواندن کتاب‌های طولانی یا صفحات متعدد ممکن است برای کودکان طاقت‌فرسا و دلهره‌آور باشد. تقسیم کردن این کار می‌تواند آن را قابل‌مدیریت‌تر کند. با هم بلندخوانی کنید و صفحات را به نوبت بخوانید. به این ترتیب، کودک فرصت استراحت پیدا می‌کند و هم‌زمان می‌تواند به یک الگوی روان‌خوانی گوش دهد.

2_ به کودکان حق انتخاب بدهید:
بعضی از کودکان اگر موضوع متن برایشان جذاب نباشد، در تمرکز بر خواندن آن مشکل پیدا می‌کنند. تا حد امکان، اجازه دهید خودشان کتاب‌های موردعلاقه‌شان را انتخاب کنند. همچنین می‌توانید به آن‌ها امکان انتخاب قالب‌های متنی متفاوت، مانند مجلات یا رمان‌های گرافیکی را بدهید.

3_ از نشانگرها استفاده کنید:
وقتی کودکان هنگام خواندن جای خود را در متن گم می‌کنند، خواندن برایشان پراسترس و زمان‌بر می‌شود. از آن‌ها بخواهید برای دنبال کردن خطی که در حال خواندن آن هستند، از خط‌کش یا نشانگر استفاده کنند.
روش دیگر این است که یک پنجره کوچک در وسط یک کارت مقوایی ببُرید تا کودک بتواند در هر لحظه فقط روی چند کلمه تمرکز کند.

4_ یک موفقیت در خواندن را به آن‌ها یادآوری کنید:
یک موفقیت اخیر کودک در خواندن را، چه کوچک و چه بزرگ، به او یادآوری کنید. برای مثال، شاید در یکی از تکالیف خواندن، معنای واژه‌ای دشوار را به‌درستی تشخیص داده باشد.
از او بخواهید توضیح دهد که هنگام تجربه آن موفقیت چه احساسی داشته است. این کار می‌تواند به کودکان کمک کند تا احساس موفقیت و توانمندی را با چالش‌های جدیدی که با آن‌ها روبه‌رو می‌شوند، پیوند دهند.

5_ تلاش‌های کودک را تحسین کنید:
وقتی کودکان در مهارت خواندن پیشرفت می‌کنند، به این پیشرفت توجه نشان دهید و آن‌ها را به‌خاطر تلاششان تحسین کنید. برای مثال: «متوجه شدم که آن کلمه دشوار را درست خواندی. آفرین!»
تحسین مشخص و هدفمند می‌تواند به تقویت عزت‌نفس کودکان کمک کند و آن‌ها را به خواندن بیشتر تشویق کند.